De Thuiskomst

Kunst op de Koffie is an art project in Arnhem which is inspired on Chambres d’amis (by Jan Hoet): artists are invited to create a site-specific work in a house they are assigned to. I was assigned to an old, monumental house where its owners just moved in. When I asked them what they knew about the history of their house, they told me that the other day, a mother and her daughter came by, one of them stating she lived in this house during her childhood. The mother, Ina and her Jewish family had been hidden in Ede during the war for three years, which saved them from the nazi’s. Supposing that the house would have been abandoned for these three years, I invited Ina and her brother Ido for an interview and I asked them to show me around in the house as they remembered it from their youth. Many impressive stories were told, memories were shared and songs they wrote during their hiding were sung again. They also told me that the house was not abandoned for a very long time: soon after they escaped to Ede, the house was confiscated and a German officer moved in. He built his own furniture in the house, transforming the rooms into dark-stained wooden spaces. After the war, the Jewish family came back and found that their own furniture was stolen. They decided to keep the wooden furniture. When Ina and Ido showed me around in the basement, they immediately recognized a cupboard that used to be in the salon room. Photographic images from their family archive confirmed that this forgotten piece of furniture, that had been standing in the basement for decades, was indeed a remnant of the German occupation. I moved the cupboard back to its room and, as an embodiment of the German officer, I made it listen to the stories and songs I recorded during the interview with Ida and Ido. 

2019
Temporary installation in a living room | Kunst op de Koffie 2019
Cupboard found in the basement of the house, felt sound-isolating blankets and audio-recordings.


 

Kunst op de Koffie is een op Chambres d’amis (Jan Hoet) geïnspireerd kunstproject in Arnhem, waarbij kunstenaars werk maken in een aan hen toegewezen huis. Ik werd gekoppeld aan een huis waar de huidige bewoners nog maar kort woonden. Toen ik ze vroeg wat zij wisten over de historie van het huis, vertelden zij dat er kort daarvoor twee vrouwen aan de deur waren geweest, van wie één vertelde dat zij daar had gewoond als kind, samen met haar familie. Deze Joodse familie heeft in de oorlog drie jaar lang ondergedoken gezeten in Ede en heeft hierdoor de oorlog overleefd. Ik raakte nieuwsgierig naar hun verhaal en ook naar wat er in het huis gebeurde in de drie jaren dat zij niet thuis waren. Daarom nodigden we de familie uit voor een interview, waarbij ik ze vroeg om mij rond te leiden door het huis, zoals zij het van hun jeugd konden herinneren. Er kwamen indrukwekkende verhalen op tafel over de onderduikperiode en er werden liederen gezongen die zij tijdens de onderduikperiode schreven en zongen. Tijdens die periode van onderduik was het huis in beslag genomen door het Duitse leger, die daar een bunkerbouwer huisvestten. Hij heeft in die tijd het hele interieur betimmerd met donker gebeitst hout. Aan het einde van de bijeenkomst troffen we in de kelder van het huis een kast aan die door de oud-bewoners direct werd herkend als onderdeel van die betimmering. Foto’s van het interieur uit de tijd van hun thuiskomst bevestigden het vermoeden. Ik plaatse de kast tijdelijk terug in de kamer waar hij vandaan kwam en liet hem als belichaming van de Duitser drie dagen luisteren naar de verhalen en liederen van Ina en Ido over hun onderduikperiode.

2019
Tijdelijke installatie in een huiskamer | Kunst op de Koffie 2019
Gevonden kast uit de kelder van het huis, vilten geluidsdempende dekens en audiofragmenten uit een interview met oud-bewoners

 

Left photo: Ido and Ina in 1945 in front of the house (family archive Ina Nathans) – Right photo: Ido and Ina in 2019 (Heidi Linck)

Reactie burgermeester Marcouch op LinkedIn

Artikel in De Gelderlander 

 

Met dank aan: Tanya en Eric Looijen, Ina en Ido Nathans, Judith de Jong, Verhuisbedrijf Jacobs.

Kunst op de Koffie werd mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds, Provincie Gelderland, Gemeente Arnhem en het Prins Bernhard Cultuurfonds.