Teerosen | Drie verborgen tekeningen in het landschap

2014
Onderzoeksproject in opdracht van Stichting Verborgen Landschap, 2014. In samenwerking met Natuurmonumenten en Zweefvliegcentrum Terlet.

Stichting Verborgen Landschap nodigde kunstenaars uit om artistiek onderzoek te doen naar het voormalige militaire vliegveld Deelen op de Veluwe bij Arnhem. Toen ik luchtfoto’s bestudeerde, die de Royal Air Force in 1944 nam van het (Duitse) vliegveld, vielen mij de witte lijnen op als tekeningen in de donkere heidevelden. In archieven vond ik dat die foto’s de ‘Teerosen’-installaties documenteerden. Dit waren kortgezegd installaties van radar- en radiotorens waarmee de Duitsers het luchtruim in de gaten hielden en daar via commandobunker Diogenes over communiceerden met hun piloten. De Duitsers camoufleerden de Teerosen op allerlei manieren, zelfs met dode bomen bovenop de torens. Maar waar ze kennelijk geen rekening mee hielden is dat het zand op de heide licht van kleur is en tevoorschijn komt bij het leggen van communicatielijnen en bij het heen en weer lopen tussen de torens.

Ik beschouwde deze lijnen als drie verborgen tekeningen in het landschap en ik wilde weten wat ik nu ter plekke zou zien als ik precies die lijnen zou bewandelen. Daarom maakte ik op basis van de oude RAF-foto’s en actuele Google-foto’s van elke van de drie gebieden een kaart, waarmee ik het gebied in trok. In het landschap documenteerde ik de overblijfselen van de Teerosen-stellingen die ik zag samen met de objecten en functies uit het heden, zoals een moderne communicatiezendmast die tussen de fundamenten van een Teerosen-toren is gebouwd. Onder omgevallen bomen, die door overblijfselen niet goed konden wortelen, vond ik objecten zoals een roestige gieter, die sinds mijn onderzoek in een boom staat.

Natuurmonumenten, die de meeste grond bezit waar de Teerosen op stonden, gebruikte mijn onderzoek later als basis voor excursies die zij nog steeds regelmatig aanbieden.

Het volledige onderzoek is gepubliceerd in dit (uitverkochte) Cahier

 

 

 

 

 

 

 

 

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren